W okresie wakacyjnym większość z nas korzysta z kąpieli słonecznych. W efekcie na skórze mogą powstawać różnego rodzaju przebarwienia, zwłaszcza u osób bagatelizujących znaczenie kremów z filtrem SPF. To defekt estetyczny, którego znacznie łatwiej jest się nabawić, niż z nim walczyć. Jako specjalistka w gabinecie wyjaśniam, na jakie przebarwienia posłoneczne Pacjentki i Pacjenci są narażeni oraz jak można je zniwelować – szczególnie latem, kiedy część najskuteczniejszych procedur nie zawsze jest wskazana.

Rodzaje przebarwień: naskórkowe, pozapalne

Choć może się wydawać, że „przebarwienia” to jeden typ problemu skórnego, w rzeczywistości istnieje kilka różnych rodzajów, które różnią się zarówno wyglądem klinicznym, jak i trudnością w usuwaniu. Ich klasyfikacja może odbywać się według różnych kryteriów – m.in. przyczyny powstawania czy lokalizacji w skórze.

W pierwszej kolejności wymienić należy przebarwienia naskórkowe – zlokalizowane głównie w warstwie podstawnej, które pojawiają się najczęściej po ekspozycji na promieniowanie UV. Ten typ przebarwień jest brązowy, wyraźnie odgraniczony i stosunkowo dobrze reaguje na terapie depigmentacyjne. Zazwyczaj wprowadzenie celowanej pielęgnacji w postaci zabiegów złuszczających (przy użyciu peelingów chemicznych oraz laserowych) daje bardzo dobre rezultaty.

Kolejnym typem hiperpigmentacji są przebarwienia pozapalne typu PIH – postinflammatory hyperpigmentation. Powstają w wyniku uszkodzenia skóry, np. poprzez zmianę trądzikową, zadrapanie czy oparzenie. Wówczas dochodzi do uruchomienia procesu zapalnego, w którym melanocyty stymulowane są do nadprodukcji melaniny. Szczególnie niebezpieczne są latem, gdy miejsce objęte stanem zapalnym dodatkowo narażone jest na promieniowanie UV. Mają one różne odcienie – jeśli zlokalizowane w naskórku, są brązowe, a jeśli w głębszych warstwach skóry – sinobrunatne. Na ten rodzaj przebarwień szczególnie narażone są Pacjenci o ciemniejszych fototypach skóry.

Melasma – przebarwienie, które lubi wracać

Z mojego doświadczenia najtrudniejszym problemem, z którym boryka się spora część Pacjentek, jest melasma. To głębokie i symetryczne przebarwienie o wieloczynnikowym mechanizmie powstawania, występujące najczęściej na twarzy.

Nadmierna aktywacja melanocytów może następować na skutek takich czynników jak promieniowanie UV, zaburzona gospodarka hormonalna, predyspozycje genetyczne, stosowane leki i stres oksydacyjny. Warto zwrócić szczególną uwagę na połączenie ekspozycji na słońce z zażywaniem leków: antybiotyków, antykoncepcji hormonalnej, preparatów zawierających hormony oraz środków światłouczulających wspierających układ moczowy.

Dobrym przykładem jest popularna furagina, stosowana przez kobiety w leczeniu infekcji układu moczowego, które szczególnie często pojawiają się latem – podczas korzystania z kąpielisk, basenów czy jacuzzi. Zażywanie tego leku przy jednoczesnym opalaniu się może prowadzić do powstania utrwalonej melasmy. To właśnie kobiety, ze względu na stosowanie antykoncepcji hormonalnej oraz częste infekcje układu moczowego, są w grupie największego ryzyka.

Przebarwienia typu melasma, które udaje się usunąć w jednym roku, bardzo często nawracają w kolejnych sezonach – właśnie pod wpływem kontaktu z promieniowaniem UV. Dlatego mądra i świadoma fotoprotekcja jest tutaj absolutną podstawą.

Dlaczego powstają przebarwienia?

Przebarwienia powstają na skutek działania wielu nakładających się czynników. To efekt przewlekłego stresu oksydacyjnego, zaburzeń hormonalnych, stanów zapalnych, nadmiernej ekspozycji na promieniowanie UV, a także światła niebieskiego (HEV) i podczerwonego (IR).

Powstają również jako efekt osłabienia bariery antyoksydacyjnej skóry. W okresie wakacyjnym powinniśmy więc szczególnie skupić się na jej odbudowie – poprzez nawilżenie i fotoprotekcję, czyli regularne stosowanie filtrów SPF, nie tylko podczas porannej pielęgnacji, ale także przy późniejszej reaplikacji. Warto pamiętać, że filtr działa aktywnie tylko około dwóch godzin, dlatego jego regularne odnawianie jest tak istotne.

Czy można usuwać przebarwienia latem?

To zależy od rytmu codziennego funkcjonowania Pacjentki. Jeśli po powrocie z urlopu większość czasu spędza ona w biurze i nie przebywa na zewnątrz w godzinach szczytowego nasłonecznienia, wówczas od razu po pojawieniu się przebarwień można zastosować nawet intensywne zabiegi, takie jak laseroterapia.

Skuteczność terapii zależy nie tylko od rodzaju przebarwień i stylu życia, ale również od fototypu skóry. Inaczej pracuje się ze skórą fototypu I i II, a inaczej z ciemniejszymi fototypami III–VI. Skóry o wyższych fototypach są bardziej podatne na przebarwienia pozapalne, a nieumiejętny dobór terapii może przynieść odwrotny skutek – odbarwienia. Dlatego personalizacja terapii z uwzględnieniem fototypu, reaktywności i historii skóry zawsze jest podstawą profesjonalnego planu pielęgnacyjnego.

Jednak nawet mając dostęp do nowoczesnych metod i technologii niwelujących przebarwienia, należy pamiętać o jednym: Pacjentka korzystająca z tego typu zabiegów nie powinna być narażona na bezpośrednie promieniowanie UV. Jeśli istnieje takie ryzyko, intensywniejsze terapie lepiej zaplanować na okres jesienno-zimowy, a latem skupić się przede wszystkim na ochronie antyoksydacyjnej i odbudowie bariery ochronnej skóry.

Dlaczego warto kontynuować pielęgnację gabinetową również latem

Regulacja pracy melaniny wiąże się także z pielęgnacją. W swojej pracy często spotykam Pacjentki, które decydują się na przerwę w pielęgnacji latem, zapowiadając powrót do regularnych wizyt jesienią. To duży błąd – ponieważ taki krok cofa efekty wcześniej wypracowanej pielęgnacji.

Oczywiście zdarza się, że w okresie letnim Pacjentki rezygnują z części zabiegów bardziej inwazyjnych. Warto jednak pamiętać o prawidłowym nawodnieniu i nawilżeniu skóry, w czym świetnie sprawdzają się zabiegi bazujące na mezoterapii igłowej lub mikroigłowej. Po nich wystarczy zaledwie kilka dni ochrony przed słońcem, aby skóra mogła się zregenerować. W trakcie mezoterapii dostarczamy skórze substancje antyoksydacyjne i nawilżające – takie jak kwas hialuronowy czy polinukleotydy. Zabiegi te możemy łączyć z peelingami chemicznymi, np. kwasem ferulowym lub traneksamowym. Zwłaszcza kwas traneksamowy jest dziś jednym z najważniejszych składników w terapii depigmentacyjnej.

Bezpieczne zastosowanie peelingów chemicznych

W ostatnich latach coraz większą popularnością cieszy się stosowanie kwasu traneksamowego. Jeszcze niedawno używany głównie doustnie w leczeniu melasmy, dziś jest standardowo stosowany także w kosmetologii – w zabiegach gabinetowych i pielęgnacji domowej. Jego wyjątkowość polega na wielopoziomowym działaniu: hamuje aktywność melanocytów, zmniejsza stany zapalne i ogranicza rozszerzanie naczyń krwionośnych.

W pielęgnacji gabinetowej stosujemy także kwas bursztynowy, który działa redermalizująco – odżywia, redukuje stany zapalne i wspiera redukcję przebarwień. W mezoterapii igłowej szczególnie dobrze sprawdza się w terapii delikatnych okolic, np. na cienie pod oczami.

Możliwość terapii gabinetowych w okresie letnim

W pielęgnacji gabinetowej szczególnie zwracam uwagę preparaty depigmentacyjne zawierające łagodne kwasy, w połączeniu z pielęgnacją antyoksydacyjną.  Ważnym elementem są także terapie enzymatyczne oparte na enzymach proteolitycznych z niedojrzałej zielonej papai, które skutecznie regulują naskórek, nawilżają i rozjaśniają skórę.

Często Pacjentki są przekonane, że latem zabiegi technologiami są niewskazane. Tymczasem istnieje wiele zabiegów z użyciem technologii, które działają wybiórczo na melaninę, rozbijając jej strukturę i umożliwiając stopniowe usuwanie przebarwień bez intensywnego złuszczania.

W gabinecie pracujemy również technologiami ablacyjnymi, które, choć bardziej wymagające pod względem rekonwalescencji, pozwalają uzyskać bardzo silne efekty nie tylko w redukcji przebarwień, ale także w odmładzaniu skóry.

Szczególnym rozwiązaniem, które rekomenduję moim Pacjentkom, jest terapia światłem IPL. To metoda bardzo efektywna – działa selektywnie na melaninę i hemoglobinę, poprawia koloryt skóry, redukuje przebarwienia i dodatkowo wspiera ogólną kondycję skóry.

Pielęgnacja domowa wspierająca redukcję przebarwień

W pielęgnacji domowej warto zwrócić uwagę na preparaty zawierające inhibitory tyrozynazy – enzymu biorącego udział w powstawaniu melaniny. Substancje takie jak retinoidy, kwas traneksamowy, kwas ferulowy, witamina C, kwas azelainowy, arbutyna czy peptydy biomimetyczne odgrywają tu kluczową rolę.

Coraz większą popularność zyskują tzw. smart SPF-y – nowoczesne kremy z filtrami, które łączą fotoprotekcję z działaniem antyoksydacyjnym, anti-aging i efektem koloryzującym. To idealne rozwiązanie na lato, zastępujące tradycyjny krem z filtrem i makijaż, jednocześnie chroniące skórę i wspierające walkę z przebarwieniami.

Uzupełnieniem pielęgnacji jest delikatna eksfoliacja – np. peelingi enzymatyczne czy płatki nasączone kwasami AHA i BHA – wspierająca odnowę skóry i zapobiegająca gromadzeniu się nadmiaru melaniny w naskórku.

Suplementacja celowana – ochrona od środka

Nowoczesne podejście do pielęgnacji skóry obejmuje również wspieranie jej kondycji od wewnątrz. Suplementacja celowana to dziś nieodłączny element terapii depigmentacyjnych. Składniki takie jak wyciąg z paproci, astaksantyna, likopen, witaminy C i E, glutation czy cynk wykazują silne działanie antyoksydacyjne i przeciwzapalne.

Dzięki temu chronią skórę przed stresem oksydacyjnym i fotouszkodzeniami, a tym samym zmniejszają ryzyko powstawania nowych przebarwień. To właśnie systematyczność – łącząca działania gabinetowe, domowe i wewnętrzne – daje najlepsze efekty w profilaktyce i redukcji przebarwień.

Przebarwienia posłoneczne to problem, który nie zawsze da się całkowicie wyeliminować. Nawet po skutecznej terapii mogą powracać – szczególnie u Pacjentek z predyspozycjami genetycznymi. Dlatego praca nad nimi to proces długofalowy, wymagający determinacji, systematyczności i świadomego podejścia.

Wiem, że najlepsze efekty osiąga się wtedy, gdy Pacjentka otrzymuje całościową opiekę – łączącą profilaktykę, pielęgnację gabinetową, domową. To właśnie takie podejście daje realne i trwałe efekty w walce z przebarwieniami.

Agnieszka Tumiel

Kosmetolog, ekspert w dziedzinie kosmetologii medycznej i terapii skóry